Zaledwie 0,7 punktu procentowego – o tyle w ciągu ostatnich 12 lat wzrósł poziom cyrkularności w Europie. Ten wynik to punkt wyjścia do trudnych, ale koniecznych pytań: co nie działa – i co trzeba zmienić, by transformacja na rzecz gospodarki obiegu zamkniętego przyspieszyła?
Odpowiedzi szukano podczas III Kongresu GOZ 2030 „Zasoby na szali. Strategie GOZ w biznesie”, który odbył się 19 marca 2026 r. w Warszawie. Odbył się, ale trwa nadal i to nie prima aprilis – jego kontynuacją jest nadchodzący cykl warsztatów wdrożeniowych GOZ 2020 LABs. Dlaczego przyspieszenie jest konieczne? Świadczą o tym dane globalne: kraje o wysokich dochodach generują nawet 10 razy większy wpływ na klimat na mieszkańca niż kraje o niskich dochodach, a zużycie surowców jest odpowiednio 6 razy wyższe. Dostawy surowców są rosnącym ryzykiem biznesowym, co pokazuje m.in. niedawna blokada cieśniny Ormuz i szoki cenowe na rynkach paliw. GOZ może okazać się zwinną odpowiedzią na nowe realia.
Dlaczego transformacja nie przyspiesza?
Dyskusje otwierające Kongres pokazały, że jednym z bieżących wyzwań pozostaje rosnąca złożoność regulacji oraz brak spójności w ich wdrażaniu. Z perspektywy przedsiębiorstw oznacza to nie tylko trudność w planowaniu działań, ale też realne ryzyko inwestycyjne.
Wyraźnie wybrzmiało też, że o ile pomysłów na wdrożenia w obszarze GOZ nie brakuje, trudnością jest ich skalowanie. Większość firm zatrzymuje się na etapie pilotaży lub wdrożeń w pojedynczych działach, a jedynie niewielki odsetek osiąga pełną integrację GOZ z działalnością operacyjną – wskazują wnioski z raportu “Skalowalność rozwiązań GOZ w biznesie” zaprezentowanego na kongresie przez prof. Ewelinę Szczech-Pietkiewicz, Kierowniczkę Zakładu Unii Europejskiej w Kolegium Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.
W efekcie transformacja nie nabiera wystarczającego tempa – mimo rosnącej presji surowcowej, klimatycznej czy regulacyjnej.
Co istotne, koncentracja wyłącznie na końcu cyklu życia produktów – przede wszystkim na recyklingu – nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. I choć, jak wskazała Anna Larsson, Dyrektor Rozwoju Gospodarki Cyrkularnej w Reloop Platform, po “zabraniu” recyklingu niewiele by z dzisiejszego GOZu zostało – coraz większą uwagę należy kierować w stronę początku cyklu życia produktów, gdzie decyzje projektowe i strategiczne mają największy wpływ na efektywność wykorzystania zasobów.
Trzy kierunki produktów GOZ
Catherine Weetman, keynote spikerka Kongresu z Rethink Global, podpowiadała, że wytrzymałość, efektywność oraz dawanie drugiego (i kolejnego) życia to trzy kierunki, które pozwalają realnie zwiększać wartość produktów i ograniczać zużycie zasobów – nie tylko na końcu, ale przede wszystkim na początku ich cyklu życia. Wspomniane angielskie endurance, intensity oraz revival mają szansę zaistnieć, gdy procesy i produkty są odpowiednio projektowane.
Podejście wpisało się w jedną z głównych tez Kongresu: GOZ to nie pojedyncze działania, ale zestaw decyzji strategicznych wpływających na cały cykl życia produktu czy usługi.
Surowce: punkt wyjścia do transformacji
Dlaczego gospodarka obiegu zamkniętego jest ważna? Kluczowy pozostaje kontekst surowcowy, który – jak podkreślała prof. Joanna Kulczycka – stanowi fundament europejskiej strategii GOZ, a także ogłoszonego w grudniu 2025 r. Planu RESourceEU.
Jak wskazała, zużycie zasobów w ciągu ostatnich 50 lat potroiło się, a Europa wciąż pozostaje w dużym stopniu uzależniona od importu – szczególnie w przypadku surowców krytycznych niezbędnych dla transformacji energetycznej i cyfrowej.
Jednocześnie recykling koncentruje się głównie na surowcach powszechnych, takich jak aluminium czy miedź. W przypadku surowców krytycznych ich odzysk pozostaje ograniczony, co przekłada się na wysokie koszty i niską efektywność procesów recyklingu.
Wyzwaniem pozostaje nie tylko rozwój technologii, ale także bariery regulacyjne, które ograniczają opłacalność recyklingu oraz skalowanie rozwiązań.
GOZ jako element strategii biznesowej
Jednym z najważniejszych wniosków Kongresu było przesunięcie postrzegania GOZ – z obszaru wyłącznie środowiskowego w kierunku narzędzia strategicznego.
– Transformacja w kierunku Gospodarki Obiegu Zamkniętego jest dla InPost jednym z kluczowych obszarów w strategii ESG – zarówno operacyjnie, jak i w kontekście raportowania zgodnego z ESRS – wskazywał Przemysław Feliga, Ekspert ds. Gospodarki Obiegu Zamkniętego w InPost. Jak dodaje, firma pracuje obecnie nad własną strategią cyrkularną i koncentruje się m.in. na materiałach wykorzystywanych w opakowaniach i produkcji urządzeń, wdrażaniu zasad ekoprojektowania oraz rozwoju opakowań wielokrotnego użytku.
Przyszłe benefity dostrzegane są też przez sektor bankowy
– Inwestycje gospodarki obiegu zamkniętego to dziś przewidywalne korzyści: niższe koszty surowców i energii oraz większa odporność łańcuchów dostaw. W strategii mBanku wskazaliśmy, że zielona, zrównoważona gospodarka obiegu zamkniętego i gospodarka współdzielenia to jeden z perspektywicznych obszarów i strumieni wzrostu. W praktyce oznacza to, że finansujemy transformację i innowacje w cyrkularność oraz projekty domykające obiegi materiałowe – komentowała sytuację dr Magdalena Andrejczuk, Dyrektorka ds. ESG w obszarze bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej mBanku. To niejedyna taka opinia. - Biznes dostrzega korzyści z wdrażania GOZ, choć jeszcze niewiele firm skaluje swoje działania i włącza je do strategii biznesowej - wskazywała Aleksandra Surdykowska, Menedżerka ds. PR i Marketingu w Stena Recycling.
GOZ a dzisiejsze wyzwania
Polityka surowcowa i efektywne wykorzystanie zasobów, ekoprojektowanie i regulacje produktowe, geopolityka i jakość surowców wtórnych, świadomość biznesu i innowacyjne modele współpracy, mierzenie GOZ i monitorowanie efektów – takich pięć głównych wątków wpływających na transformację GOZ wyróżniła Małgorzata Greszta, Partnerka Zarządzająca, CSR Consulting.
To właśnie mierzenie efektów jest jednym z kluczowych wyzwań – na co zwracali uwagę również eksperci.
– Dane i mierniki muszą być RACER, tj. istotne (relevant), akceptowalne (acceptable), wiarygodne (credible), łatwe do zweryfikowania (easy to monitor) i solidne (robust). Ciekawym narzędziem jest The Circularity Metrics Lab, którego można używać także branżowo, co jest obecnie szczególnie istotne – podkreśliła dr Agnieszka Oleksyn-Wajda, Dyrektorka Instytutu Zrównoważonego Rozwoju i Środowiska Uczelni Łazarskiego.
GOZ ma też istotne punkty styczne z redukcją emisji gazów cieplarnianych, a więc mitygacją zmiany klimatu przez biznes.
– Gospodarka o obiegu zamkniętym wspiera dekarbonizację przez stopniowe ograniczanie zużycia pierwotnych surowców i zastępowanie ich zasobami cyrkularnymi - mówił Stanisław Barański, Dyrektor Biura Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji Energetycznej w Orlen S.A. Jak podkreślił, niejako przy okazji zwiększa odporność łańcuchów dostaw, a nowe modele biznesowe budują przewagę konkurencyjną w długim terminie.
Wdrożeniowa konieczność
Istotnym elementem Kongresu było przełożenie założeń na praktykę – m.in. poprzez tzw. sesję stolikową, która pokazała konkretne wdrożenia i zastosowania logiki GOZ w łańcuchu wartości. Swoim doświadczeniem dzieliły się: Decathlon, GS1, InPost, LipCo Foods, mBank, Orlen S.A., Polski Czerwony Krzyż, Rebench, Rekopol Organizacja Odzysku Opakowań, Stena Recycling, System DOT.
Transformacja w kierunku GOZ wymaga bowiem nie tylko strategii, ale także ich operacjonalizacji – od projektowania produktów, przez modele biznesowe, aż po systemy zbiórki i recyklingu.
Dyskusje pokazały również zmianę podejścia do GOZ w organizacjach.
– GOZ przechodził już różne etapy – nowinka, pilotaż, trend. Dziś wydaje się, że to już konieczność – Michał Mikołajczyk, Rekopol Organizacja Odzysku Opakowań .
Naprzeciw tej konieczności wychodzi startujący cykl kameralnych warsztatów GOZ 2030 LABS, które w kwietniu, maju i czerwcu odbędą się w warszawskiej Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego. Tematem spotkań będą: STRATEGIA – PRODUKTY I PROCESY, GOZ W ŁAŃCUCHU WARTOŚCI oraz MIERZENIE GOZ – PRAKTYKA. Szczegóły i rejestracja: https://kongresgoz.pl/
Partnerzy wydarzenia: InPost, mBank S.A., ORLEN S.A., REKOPOL Organizacja Odzysku Opakowań oraz Stena Recycling Sp. z o.o.
Partnerzy merytoryczni: Akademia Leona Koźmińskiego, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Główny Urząd Statystyczny, GS1 Polska, Instytut Badań nad Środowiskiem i Zrównoważonym Rozwojem Uczelni Łazarskiego, Kampania 17 Celów., Polski Pakt Plastikowy, Szkoła Główna Handlowa, UN Global Compact Network Poland
Partnerzy medialni: Eco-Ekonomia, Portal Komunalny, ESG Trends, ESG Info, Kompas ESG.
Kontakt:
Marta Wierzbowska Menedżerka ds. marketingu i komunikacji
marta.wierzbowska@csr-consulting.pl
Tel.: +48 662 347 481
- Kryzys dostaw surowców krytycznych jest rzeczywistym i bieżącym zagrożeniem dla Unii Europejskiej – czytamy w nowym planie RESourceEU ogłoszonym 3 grudnia br. przez Komisję Europejską. Dokument obrazuje realia działania europejskiego, w tym polskiego biznesu.
Obecnie rekrutujemy na stanowisko: Starszy specjalista / Starsza specjalistka ds. komunikacji
Obecnie rekrutujemy na stanowisko: Ekspert / Ekspertka ds. Gospodarki obiegu zamkniętego.
